Voor Ierse veehouders is robotmelken en weiden een ABC-tje

In Ierland is de productie van melk gebaseerd op weidegras. De meeste veehouders passen een systeem van blokkalven toe waarbij alle koeien vanaf begin februari binnen een periode van enkele weken afkalven. De verse koeien gaan zo snel mogelijk dag en nacht de wei in. Om vroeg in het seizoen al een weidesnede beschikbaar te hebben beginnen veehouders al in de herfst met het sparen van gras dat de relatief milde Ierse winter ongeschonden doorkomt.

Melken op enkel weidegras en een paar kilo krachtvoer is niet simpel te combineren met automatisch melken. Toch zijn er veehouders in Ierland die laten zien dat het kan. Eind maart organiseerde het project ‘Robot en Weiden’ een studiereis naar het groene eiland Vier Nederlandse melkveehouders trokken de laarzen aan en trotseerden de regenbuien om te zien hoe hun Ierse collega’s dit flikken.

Wekelijks weidewandelen

Het succes van de combinatie van robotmelken en weidegang hangt samen met het beweidingssysteem. Ierse robotmelkers passen ABC-weiden toe. Hiervoor is het weideplatform voor de melkkoeien verdeeld in drie (zo veel mogelijk) gelijke blokken. De koeien krijgen om de acht uur toegang tot een vers perceeltje gras in achtereenvolgens het A-blok, het B-blok en het C-blok. Na 24 uur is er weer een nieuw perceeltje in het A-blok beschikbaar. De oppervlakte van een perceeltje is afgestemd op het grasaanbod en het aantal koeien. De perceeltjes worden dan ook steeds opnieuw gemaakt met behulp van flexibele paaltjes en draad. Draadjes verzetten is voor Ierse robotmelkers dagelijks werk en minimaal één keer in de week maken ze een weidewandeling met de grashoogtemeter. De gegevens worden vastgelegd op een app op de telefoon die helpt om het aanbod van gras en de opname door de koeien zo goed mogelijk op elkaar af te stemmen. 

Nieuw perceel als actieprikkel

Het opraken van het gras in een perceeltje in combinatie met de toegang tot een nieuw perceeltje gras is voor de koeien de actieprikkel om in beweging te komen. Daarom luistert het afstemmen van grasaanbod en behoefte nauw. Als de oppervlakte van een perceeltje te klein is kunnen de koeien te weinig gras opnemen wat ten koste gaat van de productie. Maar als een perceeltje te groot is, is er voor de koeien geen stimulans om te gaan lopen.

De truc om de koeien naar robot te krijgen is dat ze eerst naar een kraal met selectiepoorten bij de stal moeten voor ze naar een nieuw perceeltje kunnen. Koeien die toe zijn aan een melkbeurt worden door de selectiepoorten in deze kraal naar de robots gestuurd waarna ze pas naar de wei kunnen nadat ze gemolken zijn. Koeien die voorlopig nog niet gemolken hoeven worden gaan via de selectiepoort direct naar de nieuwe weide. Met dit systeem halen Ierse robotmelkers gemiddeld rond de twee melkingen per koe per dag bij een gemiddelde productie van tussen de 5.000 en 6.000 kg melk per koe per jaar.

Een variant op het traditionele ABC-weiden met dag en nacht weidegang is een systeem waarbij het C-blok wordt ingevuld met bijvoeding van vers gemaaid gras of kuilgras op stal, vaak ’s nachts. Dit systeem wordt met name toegepast op bedrijven met een beperkte huiskavel en sluit daarmee wellicht beter aan op de Nederlandse omstandigheden dan traditioneel ABC-weiden.

Juiste randvoorwaarden essentieel

Om ABC-weiden tot een succes te maken is het belangrijk dat de randvoorwaarden op het robotbedrijf op orde zijn. Een directe ontsluiting van alle percelen via kavelpaden is bijvoorbeeld essentieel waarbij voorkomen moet worden dat percelen te lang en te smal worden. Dat zorgt namelijk voor onnodige betreding en meer vertrapping in natte perioden. Daarom wordt er soms voor gekozen om een blok met een extra kavelpad op te splitsen in twee blokken. Ook de watervoorziening vraagt extra aandacht bij ABC-weiden. Waterbakken worden bij voorkeur langs de kavelpaden geplaatst on flexibel te blijven in de perceelsindeling. Koeien moeten bovendien altijd op korte afstand van een perceel toegang hebben tot drinkwater.